„ADHD. Jak sobie z nim radzić. Workbook do pracy nad codziennymi trudnościami” – Karolina Grzywacz

Książkę „ADHD. Jak sobie z nim radzić. Workbook do pracy nad codziennymi trudnościami” przeczytałam dzięki Wydawnictwu Mando, które zaprosiło Formę Minimalną do współpracy i recenzji. Tematowi zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD od ang. attention deficit hyperactivity disorder) u osób dorosłych przyglądam się z zainteresowaniem ale i ostrożnie ze względu na nadużycia i spory związane z tą diagnozą. Lekturę zaczęłam więc zarówno z ciekawością, jak i z dużą uważnością na jej przekaz.

Kim jest autorka?

Karolina Grzywacz to psycholożka specjalizująca się w pracy z osobami neuroróżnorodnymi, w szczególności z ADHD, ADD (Zespół nadpobudliwości psychoruchowej bez deficytu uwagi) i w spektrum autyzmu. Zawodowo związana z Warszawą, prowadzi diagnozę i terapię dzieci i dorosłych. Jest także trenerką i edukatorką – tworzy narzędzia psychoedukacyjne oraz organizuje szkolenia wspierające osoby neuroatypowe i ich rodziny. Znana jest również z wcześniejszej współpracy przy tworzeniu książki Sabine Bernau „ADHD u dorosłych. Jak ułatwić sobie życie i uspokoić myśli”.

Co znajdziesz w książce?

Książka ma jasną strukturę – podzielona jest na siedem rozdziałów. Pierwszy z nich poświęcony jest motywacji do działania, drugi – wyznaczaniu celów, trzeci – planowaniu działań. W czwartym rozdziale poznajemy techniki budowania zdrowych nawyków oraz organizowania informacji i przestrzeni. Kolejny rozdział dotyczy zdrowego i efektywnego odpoczynku, w tym również umiejętności robienia sobie regenerujących przerw w pracy. Szósty rozdział mówi o strategiach wzmacniania koncentracji oraz kreowaniu sprzyjającej jej przestrzeni. Ostatni – porusza temat relacji i kilku ważnych aspektów z nimi związanych, np. utrzymywania kontaktów, dbania o bliskość ale i o własne granice, asertywności, wyrażania emocji i potrzeb. Na końcu książki znajdują się załączniki, m.in. dziennik aktywności, skrótowy opis strategii w obszarze robienia list zadań czy opis ćwiczenia uważności dla osób z ADHD. 

W każdym rozdziale znajdujemy nieco teorii, konkretne przykłady sytuacji i trudności bliskich codziennemu życiu oraz ćwiczenia i narzędzia do pracy własnej, z wieloma miejscami do samodzielnego uzupełnienia. Książka jest wydana w kolorze, a nie czarno-biało-szara, co dodaje jej estetycznego uroku. 

„ADHD. Jak sobie z nim radzić. Workbook do pracy nad codziennymi trudnościami” – warto/nie warto?

Książka Karoliny Grzywacz jest skierowana do osób z diagnozą ADHD i ADD, ale również do tych, które ją u siebie podejrzewają lub po prostu mają problem z koncentracją, motywacją do działania lub wciąż szukają skutecznego sposobu na sensowne planowanie, organizację i podejmowanie codziennych aktywności. Autorka wychodzi z założenia, że trudności te nie wynikają ze złej woli, lenistwa czy braku odpowiedzialności, a są wynikiem odmienności w pracy mózgu, szczególnie w obszarze funkcji wykonawczych, takich jak uwaga, motywacja i zarządzanie energią. 

Takie rozumienie pomaga zmniejszyć poczucie winy u osób z ADHD oraz sprzyja szukaniu empatycznych i praktycznych strategii wsparcia, zamiast interpretowania objawów jako przejawu złośliwości lub celowego braku zaangażowania. Daje też nadzieję: praca nad trudnościami wynikającymi z deficytów jest możliwa i istnieją na nią konkretne metody. Książka Karoliny Grzywacz może pomóc w tym żmudnym i niełatwym procesie i choćby dlatego zdecydowanie warto po nią sięgnąć.

Mocną stroną książki jest niewątpliwie jej praktyczny wymiar. „ADHD. Jak sobie z nim radzić” to pozycja przepełniona konkretnymi propozycjami ćwiczeń zaczerpniętych m.in. z terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), terapii akceptacji i zaangażowania (ACT) i teorii nawyków. Struktura książki pozwala na pracę nad poszczególnymi tematami w dowolnej kolejności, we własnym tempie, bez poczucia presji. W tym podejściu można znaleźć zarówno szansę na powodzenie, jak i pewne ryzyko. Osobom z ADHD lub jego cechami łatwiej może być sięgnąć po samą książkę i proponowane w niej ćwiczenia bez narzuconego tempa i sztywnej kolejności zadań. Wybór tematu do pracy zgodnego z aktualnymi zasobami może też zwiększyć szansę na jego faktyczne zrealizowanie oraz wzmocnić poczucie sprawczości i samodzielności.

Z drugiej strony, istnieje przy tym ryzyko trudności w wyborze, niejasności wobec własnych priorytetów czy powierzchownego „skakania po tematach” i niekończenia zadań, czyli dosłownego odtworzenia ADHD-wych trudności w pracy z książką. Czasami nadmiar propozycji może prowadzić również do paraliżu wykonawczego i braku działania. Lub przeciwnie – wyboru tylko tych zadań, które są najprzyjemniejsze i łatwe, z pominięciem tych, które – choć dużo bardziej wymagające – mogą pomóc w budowaniu solidnych fundamentów służących poprawie codziennego funkcjonowania na dłuższą metę (np. praca nad utrzymywaniem zdrowych nawyków). Aby nie wpaść w tego rodzaju pułapkę, Autorka zachęca do wybierania zadań zgodnie z aktualnymi potrzebami i zasobami, ale jednocześnie proponuje logiczną i spójną kolejność dla tych, którzy potrzebują większej struktury i pracy „krok po kroku”. 

Wątpliwość, z jaką zostaję po lekturze dotyczy nie samej książki, która jest kopalnią praktycznej wiedzy oraz jasno napisanym i skonstruowanym przewodnikiem po ścieżkach, na których osoby z ADHD napotykają najwięcej trudności. Zastanawiam się jednak nad tym, na ile zawarte w niej ćwiczenia są w całości przystępne i wykonalne dla osób z diagnozą ADHD bez specjalistycznego wsparcia, czyli wyłącznie „na własną rękę”. 

To pytanie pozostawiam na razie otwarte z myślą o tym, że praca nad trudnościami związanymi z ADHD to złożony proces wymagający pochylenia się nad konkretnymi, codziennymi, bardzo praktycznymi aspektami życia, ale także budowania życzliwej i wspierającej postawy wobec siebie i własnych trudności. Książka „ADHD. Jak sobie z nim radzić” to pozycja, która zdecydowanie może pomóc w tym procesie, ponieważ wspiera zarówno budowanie nowych, pomocnych umiejętności, jak i pełną szacunku i empatii postawę wobec siebie i innych. A jeśli ze względu na głębokość i złożoność problemów dla niektórych osób okaże się niewystarczającym narzędziem do pracy, na pewno będzie stanowić świetne uzupełnienie terapii indywidualnej lub grupowej.

Informacje o książce:

Tytuł: ADHD. Jak sobie z nim radzić. Workbook do pracy nad codziennymi trudnościami Autor: Karolina Grzywacz Liczba stron: 240 ISBN: 978-83-277-4650-4 Wydawnictwo Mando Rok: 2025